Hỏi đáp trực tuyến về tâm bệnh ở trẻ với ThS.BS Quách Thúy Minh


1.107

Nếu như ở người lớn, việc mắc phải tâm bệnh thường dễ được chú ý, phát hiện và đưa đi chẩn đoán sớm thì ở trẻ em, hầu hết các bậc cha mẹ chưa có hiểu biết đúng đắn về vấn đề này. Đây cũng chính là nguyên nhân dẫn đến hơn 70% trong số trẻ em thống kê mắc tâm bệnh hiện nay ở Việt Nam không được điều trị kịp thời. Đến khi phát hiện thì bệnh đã chuyển biến nặng, mất rất nhiều thời gian điều trị cũng như gây khó khăn cho trẻ trong cuộc sống xã hội hàng ngày, đặc biệt khi trẻ đã trưởng thành.

Nhận thấy nhu cầu tìm hiểu của nhiều phụ huynh, vào ngày 25/3, Ecomedic đã phối hợp với Phòng khám Nhi khoa Quốc tế The Medcare thực hiện chương trình hỏi đáp trực tuyến về chủ đề ”Tâm bệnh” với ThS.BS Quách Thúy Minh – Nguyên Trưởng khoa Tâm bệnh Bệnh viện Nhi TW. Chương trình đã nhận được rất nhiều những câu hỏi cũng như thắc mắc về các biểu hiện của tâm bệnh như tự kỷ, rối loạn phát triển cảm xúc,… hay thậm chí cả những ảnh hưởng từ việc cho con sử dụng thiết bị điện tử cũng đang là vấn đề được rất nhiều các mẹ quan tâm. Dưới đây, Ecomedic đã tổng hợp một số câu hỏi tiêu biểu để các mẹ theo dõi thuận lợi hơn và giữ lại làm tài liệu khi cần thiết nhé.

ThS.BS Quách Thúy Minh – Nguyên Trưởng khoa Tâm bệnh Bệnh viện Nhi TW

Bệnh nhân: Chào bác sĩ, bác sĩ cho em hỏi, tâm bệnh có tính di truyền hay không và di truyền như thế nào ạ? Em cảm ơn bác sĩ.

ThS.BS Quách Thúy Minh: Tâm bệnh có tính di truyền. Ví dụ điển hình nhất là chứng tâm thần phân liệt, rối loạn hưng cảm, trầm cảm. Nếu như ông hay bố bị chậm nói thì con sinh ra hoàn toàn có thể bị chậm nói. Vì thế, nếu thấy con có dấu hiệu khác thường với những đứa trẻ khác, các mẹ nên đưa con đi khám để được bác sĩ tư vấn.

Bệnh nhân: Thưa bác sĩ, cháu thấy mọi người hay bị nhầm giữa tự kỷ và rối loạn cảm xúc, thì 2 dạng này khác nhau thế nào ạ?

ThS.BS Quách Thúy Minh: Điểm chung giữa 2 chứng bệnh này là đều có biểu hiện rối loạn cảm xúc, rối loạn đau cơ thể, rối loạn thần kinh thực vật. Tuy nhiên, ở tự kỷ có thêm những biểu hiện như rối loạn đặc hiệu khu trú, có các hành vi lặp lại, có những hành vi đặc hiệu.

Bệnh nhân: Thưa bác sĩ, nhiều người cho rằng cho con nghịch smartphone thì con mới thông minh, nhưng cháu thấy con nhà cháu khi nghịch cứ dán mắt vào màn hình, không để ý tới xung quanh, nhiều khi còn đòi bằng được. Vậy cháu mong lời khuyên của bác!

ThS.BS Quách Thúy Minh: Các mẹ thường có thói quen chiều theo ý con để cho con ngồi yên một chỗ trong bữa ăn. Không ít mẹ dùng smartphone hay máy tính bảng để dụ trẻ ăn. Tuy nhiên, nếu bữa nào cũng như vậy, trẻ sẽ dễ bị nghiện, thậm chí không ăn nếu như không được chơi. Trong trường hợp này, các mẹ không nên có những biện pháp cấm đoán ngay mà nên giảm dần từ từ từng bước một. Các mẹ có thể hứa là nếu con ăn ngoan, sẽ cho con xem. Bên cạnh đó, việc mặc cả với con về số lượng chương trình, thời gian sử dụng cũng là việc rất cần thiết để tránh việc con trẻ xem những chương trình có nội dung không phù hợp với độ tuổi. Ngoài ra, các mẹ cũng nên dành thời gian xem cùng với con, giải thích cho con về những siêu nhân, nhân vật trong chương trình con xem, cho con biết cái nên và không nên bắt chước theo… Sau đó, các mẹ nên tắt tivi, lấy lại điện thoại, máy tính bảng và khuyến khích trẻ chơi đồ chơi, xem tranh ảnh, xếp hình…

Ảnh: Minh họa

Bệnh nhân: Chào bác sĩ, con út nhà tôi năm nay đã hơn 26 tháng nhưng bố mẹ thấy có những biểu hiện bất thường sau: Từ lúc nhỏ đến nay rất hiếu động, không thích ngồi một chỗ, không cho ai bồng bế lâu. Con nhìn rất nhanh nhẹn, (biết đi từ khi 11 tháng) nhưng khả năng nói bây giờ mới chỉ nói được vài từ như “bố ơi” “mẹ ơi”, nói 3 từ trở lên rất khó và nói chưa rõ. Con bình thường thì nhìn thẳng, nhưng khi tập trung nghe ai đó nói chuyện hoặc xem tivi thì lại nghiêng đầu về 1 bên (nhìn nghiêng), bố mẹ có cảm giác như con nhìn lệch như vậy để nghe rõ hơn. Bố mẹ phát hiện biểu hiện này khoảng 3 tháng nay và rất lo không biết con bị bệnh gì về tật khúc xạ không. Khi đi khám thì bác sỹ nói chưa thể kết luận được, phải làm một số xét nghiệm nữa. Bây giờ con đã đi học được 1 tuần nhưng ở trường khả năng tự gọi đi vệ sinh rất kém, không biết gọi khi buồn tè hoặc ị, chỉ khi tè ra quần hoặc ị xong mới gọi. Đi học về con rất hay cáu gắt với mọi người và rất nghịch. Ở trường nghe cô giáo nói và nhìn qua camera, cháu thấy con có vẻ chăm chú và làm theo cô như các bạn. Bố mẹ rất lo cho sự phát triển của cháu. Với con đầu bố mẹ thấy phát triển bình thường và ngoan hiền, nhưng con út thì thực sự rất lo và hoang mang con có bị tự kỷ dạng quậy phá hay bị chứng tăng động giảm chú ý không? Rất mong nhận được sự tư vấn của bác sỹ.

ThS.BS Quách Thúy Minh: Nếu như 26 tháng tuổi con vẫn chậm nói, nói chưa rõ ràng, bố mẹ nên chú ý mở rộng vốn từ cho con. Khi nói chuyện, bố mẹ nên nhìn thẳng vào mắt con để con có thể bắt chước khẩu hình. Bố mẹ đọc tên những đồ vật xung quanh, trong tranh ảnh để con có thể phát âm, nói được được nhiều hơn. Khi đưa đồ chơi cho con, không nên đưa ngay mà nên dạy trẻ nói “ạ mẹ” để con có thể bật ra, nói được nhiều hơn. Về việc con nghịch ngợm, không chịu ngồi yên, nhìn nghiêng, có nhiều nguyên nhân. Có thể là do con có vấn đề về khúc xạ, con khó nghe hoặc do con thích nhìn nghiêng theo ý thích. Có thể đây là những rối loạn về cảm giác, những biểu hiện này cần phải theo dõi thêm để có kết luận chính xác. Về vấn đề con không biết gọi đi vệ sinh, có thể là do bố mẹ chưa luyện tập cho con một cách kịp thời, cần phải chú ý hơn việc cho con đi vệ sinh theo giờ. Khi đi vệ sinh phải nói những từ kèm theo ví dụ như: “con đi đái tồ”… Nếu con sợ ngồi bô, các mẹ có thể mua bô hình con vật dễ thương để tạo hứng thú cho trẻ. Về việc con hay cáu gắt, các mẹ nên luôn vui vẻ với con, không nên cáu gắt và chú ý nói bằng giọng nhẹ nhàng, tình cảm. Khi mà con cáu, các mẹ nên bình tĩnh hỏi: “con không thích à?” và khi trẻ ăn vạ, không nên ngay lập tức đáp ứng cho trẻ. Trong trường hợp của bạn, tốt nhất bạn nên đưa con đi khám để được bác sĩ tư vấn kịp thời.

Ảnh: Minh họa

Bệnh nhân: Thưa bác sĩ, con trai tôi được 7 tháng. Cháu ăn ngủ rất tốt nhưng đến giờ chưa biết lẫy chưa biết ngồi, nhiều lúc nghe tiếng động, nghe tiếng gọi thì không quay ra. Con không biết lạ, ai bế cũng được, bố mẹ đi làm về hỏi chuyện thì không quấn quít, không theo mẹ, thờ ơ với bố mẹ. Nói chuyện không thích nhìn vào người đối diện mà thích nhìn xung quanh, thích chơi 1 mình. Khi cho cháu chơi 1 mình thì cháu rất nghịch và hay đập tay đập chân. Cháu vẫn biết đưa tay với đồ chơi khi người khác đưa cho. Tôi cho cháu đi khám siêu âm thóp thở thì đầu cháu k có vấn đề gì, kiểm tra… thì bác sĩ bảo cháu phát triển chậm chỉ bằng trẻ 4 – 5 tháng. Bác sĩ tư vấn giúp xem cháu có bị tự kỉ không? Và bố mẹ nên làm như thế nào?

ThS.BS Quách Thúy Minh: Với cháu 7 tháng tuổi dù còn khá là nhỏ nhưng tôi thấy cháu đã có 1 số biểu hiện mà chúng ta cần lưu ý. Cụ thể như cháu chậm phát triển về vận động, hiện tại 7 tháng tuổi nhưng chưa biết lẫy mà bình thường 5 tháng tuổi đã biết lẫy rồi. Điều này chứng tỏ trẻ có dấu hiệu chậm phát triển về vận động. Bên cạnh đó, cháu không có phản ứng với tiếng gọi của người thân, thích chơi 1 mình… Đây là biểu hiện của 1 đứa trẻ bị giảm tương tác, giảm giao tiếp bằng mắt, giảm giao tiếp âm thanh. Cháu cũng tỏ ra hiếu động sớm như nghịch luôn chân luôn tay, thích quan sát đồ vật hơn quan sát xung quanh chứng tỏ sự tương tác qua lại có dấu hiệu giảm. Bố mẹ đã cho đi khám siêu âm thóp thì não bộ của cháu cũng không có dấu hiệu gì bất thường. Để đánh giá cháu thì hiện tại bố mẹ nên cho cháu qua làm test tâm lý của bệnh viện thì bằng 4 – 5 tháng tuổi. Để mà nói cháu bị tự kỉ hay không thì vẫn còn rất sớm. Mặc dù đã có biểu hiện ban đầu là giảm tương tác, bên cạnh đó nếu mẹ bế con mà con cứ ưỡn người ra không chịu hợp tác, chứng tỏ đứa trẻ về mặt tương tác xã hội đã giảm. Muốn cải thiện vấn đề này me phải nhìn mặt con, giơ đồ chơi ngang tầm mắt, nói chuyện xem con có hóng chuyện lại không? Bố mẹ nên tác động qua 5 giác quan là: thị giác, thính giác (nói với con thật nhiều, cho các đồ chơi có âm thanh, các giác quan khác (xoa bóp, xoa chân, xoa tay, nói chuyện với con để tăng tình cảm mẹ con). Trong quá trình đó, người mẹ có thể hát ru, chỉ cho con các đồ vật xung quanh để con quan sát tích cực hơn. Cần tích cực nói chuyện với con: vỗ tay, khen, cười, với tay đồ chơi, vuốt má mẹ… để hai mẹ con tương tác với nhau. Bên cạnh đó, nếu mẹ bận thì người thân trong gia đình nên chơi vs con nhiều hơn, hạn chế cho con chơi điện thoại, ti vi, ipad. Nếu sau quá trình tương tác thấy con tiến bộ, vận động khá hơn thì tiếp tục theo dõi và các mẹ phải đưa con đi khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Bệnh nhân: Chào bác sĩ, con nhà cháu hơn ba tuổi, hay đánh bạn, hay chơi đồ chơi mải tới mức hỏi chuyện cháu không nói, nhưng bình thường thì cháu nói rất nhiều dù ngọng. Mặc dù đã phạt cháu khi phạm lỗi nhưng cháu vẫn hay mắc lại, hoặc đôi khi cháu biết sai vẫn làm. cháu nên cho con tới đâu để có thể đánh giá được con có tăng động hay không?

ThS.BS Quách Thúy Minh: Trong trường hợp này, mẹ nên lắng nghe và thấu hiểu vì sao con lại có hành vi như vậy. Nếu con dỗi, mẹ nên giải thích cho con hiểu, tìm cách để con có những hành vi tốt. Nếu như mẹ thấy con biểu hiện cảm xúc thái quá, kém kiềm chế cảm xúc, mẹ nên đưa con đi khám để được bác sĩ tư vấn, theo dõi.

Ảnh: Minh họa

Bệnh nhân: Bác sĩ cho em hỏi, hiện nay có nhiều người nói rằng, trẻ em còn nhỏ không được tiếp xúc nhiều với môi trường hoặc ảnh hưởng từ việc ít được quan tâm chăm sóc cũng dẫn đến tự kỷ, điều đó có thật không ạ? Nếu là thật thì trong quá trình điều trị, bố mẹ phải làm thế nào để giúp bé tự tin hơn khi tiếp xúc với người xung quanh. Em cảm ơn bác sĩ.

ThS.BS Quách Thúy Minh: Do ngày nay, nhiều gia đình sống biệt lập ở các khu chung cư, tỉ lệ trẻ ở thành phố tự kỉ cũng nhiều hơn nông thôn. Trẻ ở thành phố không được chơi nhiều với các bạn khác. Trẻ tự kỉ là bệnh tâm lý, do não bộ không phát triển hoàn toàn, do gen, di truyền, bất thường trong qua trình thai sản,… Trẻ chậm nói, tự kỉ do yếu tố môi trường chỉ làm bệnh nặng thêm hoặc bệnh phát sớm chứ không phải nguyên nhân chủ yếu dẫn đến trẻ tự kỉ.

Bệnh nhân: Thưa bác sĩ, con cháu gần 5 tuổi rồi nhưng con chưa tập trung học. Dậy mãi mà chưa biết hết mặt số từ 1 đến 10. Như vậy có phải bị tự kỉ không ạ?

ThS.BS Quách Thúy Minh: Cháu giảm tập trung chú ý và tiếp thu hơi chậm. Thay vì việc dạy số dạy chữ đơn điệu, mẹ nên thay đổi bằng cách dạy kết hợp với hình ảnh, khái niệm cụ thể. Ngoài ra, mẹ nên dạy cho trẻ về sự ít nhiều, to nhỏ, dài ngắn. Với trẻ con, học qua thị giác, trực quan sẽ đem lại hiệu quả cao hơn. Nếu cô giáo ở lớp theo dõi thấy con tiếp thu chậm hơn các bạn thì mẹ cũng nên cho cháu đi khám.

Trên đây là những giải đáp, tư vấn của ThS.BS Quách Thúy Minh cho những thắc mắc, vấn đề của các phụ huynh về tâm bệnh ở con trẻ. Rất cảm ơn bác sĩ và Phòng khám Nhi khoa Quốc tế The Medcare đã tham gia và tạo điều kiện để Ecomedic thực hiện thành công buổi hỏi đáp trực tuyến. Ecomedic hi vọng các mẹ đã có thêm được rất nhiều kiến thức bổ ích để có thể theo dõi và phát hiện sớm các dấu hiệu về tâm bệnh ở trẻ. Mặc dù, còn rất nhiều câu hỏi chưa giải đáp, tuy nhiên thời lượng chương trình có hạn. Các bậc phụ huynh hãy tiếp tục đặt câu hỏi tại chuyên mục hỏi bệnh của Ecomedic để được các bác sĩ chuyên gia tận tình tư vấn nhé!

Nghi ngờ có dấu hiệu mắc bệnh?

Đừng ngại ĐẶT CÂU HỎI trực tuyến để được tư vấn miễn phí
Live Stream - Tư vấn sức khỏe

Bình luận

Có thể bạn quan tâm

 

Cẩm nang sức khỏe