Đừng bao giờ nhầm lẫn giữa hiếu động và tăng động


373

Làm cha mẹ chưa bao giờ là một điều dễ dàng, từ khi con chưa chào đời cho đến khi con khôn lớn, những bậc cha mẹ luôn phải dõi theo từng bước chân, chăm lo dạy dỗ cho con.  Có lúc bạn mệt bở hơi tai với những trò đuổi bắt, leo trèo, những hoạt động không mệt mỏi của các con. Đó là những hành động đáng yêu, ngộ nghĩnh, thể hiện sự hoạt bát của trẻ. Tuy nhiên, là cha mẹ, bạn cần phân biệt rõ tránh nhầm lẫn giữa tình trạng tăng động và hiếu động. Đôi khi trẻ chỉ hiếu động mà lại cho là tăng động và tìm cách điều trị, còn trẻ bị tăng động thật sự vì cha mẹ nghĩ chỉ là trẻ hiếu động mà thôi.

Giữa tăng động và hiếu động có cùng biểu hiện nhưng về bản chất hai hiện tượng này hoàn toàn khác nhau.
Trẻ hiếu động chứng tỏ khỏe mạnh về thể chất và phát triển các kỹ năng vận động tốt.
Còn trẻ tăng động chỉ hành động theo ý thích cá nhân, không hề quan tâm đến môi trường xung quanh, tiếp thu lệch lạc và có hiện tượng khó diễn đạt về ngôn ngữ.

Biểu hiện của tăng động : hiếu động quá mức và khả năng tập trung kém

Trong môi trường lạ, trẻ thường cần tới khả năng tự khống chế mình, nhưng trẻ tăng động lại thiếu mất khả năng đó. Trẻ nghịch ngợm có thể tự điều chỉnh mình khi chúng thấy chưa quen với môi trường, chúng chỉ nghịch khi thấy môi trường phù hợp, trong khi đó trẻ tăng động không phân biệt được khi nào cần kiềm chế, khi nào có thể tự do chơi đùa.

Chẳng hạn, một em bé 2 tuổi nhìn thấy quả cam màu vàng hình tròn, sờ vỏ sần sùi, ngửi có mùi thơm. Khi mẹ bổ cam ra, bé nhìn thấy những múi cam. Sau đó, được uống nước cam thấy vị chua ngọt mát. Vậy là thông qua các giác quan nhìn – sờ – ngửi – nếm, bé đã biết được các thuộc tính cơ bản của quả cam. Sau này, khi được mẹ nhắc đến từ “quả cam” là trẻ sẽ biết quả cam có hình dạng thế nào và phải bổ ra thì mới ăn được.

Mọi thứ xung quanh đều mới lạ và kích thích trí tò mò nên trẻ hay sờ mó, đi lại, làm cái này cái kia…Việc trẻ luôn thích hoạt động là do tức động của sinh lý và tâm lý để thỏa mãn nhu cầu khám phá và từng bước phát triển tư duy. Một em bé được cho là hiếu động nếu bé hoạt động luôn chân luôn tay nhưng vẫn biết nghe lời, biết dừng lại đúng lúc, biết tự kiềm chế bản thân để tuân theo kỷ luật, nội quy.

Trẻ con luôn luôn hiếu động, quan trọng là hiếu động ở mức nào

Trẻ hiếu động thường ít nghịch trong môi trường mới lạ và thường chỉ nghịch ngợm khi ở nơi mà bé cảm thấy quen thuộc hoặc cho phép. Tình trạng trẻ hiếu động gặp nhiều ở trai hơn gái và có xu hướng giảm dần khi lớn lên. Hiếu động được cho là chấp nhận được và là đặc điểm phát triển tâm lý lứa tuổi của đa số các bé.

Tăng động giảm chú ý là một trong những rối loạn phát triển thường gặp nhất ở trẻ em, với tỷ lệ mắc bệnh 3-17,6% tùy theo từng quốc gia, bệnh nhân nam nhiều gấp 3 lần nữ. Đó là những hành vi hiếu động thái quá như bồn chồn, vặn vẹo, hay chạy nhảy leo trèo, không thể ngồi yên, nói quá nhiều, vội trả lời trước khi chấm dứt câu hỏi, không kiên nhẫn chờ đến lượt mình, ngắt lời, quấy nhiễu người khác. Hành vi hiếu động có thể đơn thuần và hoặc đi kèm sự suy giảm khả năng chú ý, ví dụ lỗi bất cẩn, không lắng nghe, duy trì chú ý kém, không theo hướng dẫn, chần chừ, xao lãng, mất đồ vật, hay quên.

Trẻ mắc ADHD được chia theo 3 loại là rối loạn phối hợp tăng động và giảm chú ý; rối loạn trội về giảm chú ý; rối loạn trội về tăng động/ xung động. Trẻ ở dạng kém chú ý có tỷ lệ thấp hơn so với dạng rối loạn phối hợp vừa tăng động/ xung động và giảm chú ý.

Dù ở môi trường hay hoàn cảnh nào, trẻ tăng động cũng nghịch ngợm, quậy phá

Bị cho là tăng động nếu như các bé không thể ngồi yên được quá 5 phút. Trẻ luôn cựa quậy chân tay hoặc leo trèo chạy nhảy ở những nơi không được phép, không chịu đi bộ mà chỉ chạy, nói to nói nhiều, la hét hoặc ăn vạ, khó kiềm chế sự xung động, không giữ được yên tĩnh khi người thân nhắc nhở, chơi hoặc làm một việc bỏ dở giữa chừng.

Những bé tăng động thường hay hấp tấp vội vàng, cảm thấy khó chịu khi phải chờ đợi và hay chen ngang vào câu chuyện của người khác. Dù ở môi trường hay hoàn cảnh nào, trẻ tăng động cũng nghịch ngợm, quậy phá không yên. Những bé tăng động càng bộc lộ rõ những thiếu sót của mình khi bắt đầu vào học tiểu học. Tăng động được cho là vượt ra khỏi sự phát triển tâm lý bình thường và cần được hỗ trợ can thiệp kịp thời của người lớn, gia đình và nhà trường.

Tăng động giảm chú ý khởi phát trước 7 tuổi. Có đến 65% trẻ bị ADHD tiếp tục trải qua rối loạn này ở thời kỳ trưởng thành. Nếu phát hiện bệnh muộn thì khả năng chữa khỏi là vô cùng khó khăn. Các triệu chứng về lâu dài thường ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng học tập của trẻ, gây khó khăn trong tất cả các lĩnh vực cuộc sống như quan hệ gia đình – xã hội, thất bại trong nghề nghiệp, nghiện ngập, phạm pháp,…

Tăng động có thể ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của bé sau này

Lời khuyên cho cha mẹ

Trẻ bị tăng động cần được quan tâm đúng mức và can thiệp sớm. Nếu không sẽ tạo ra nhiều khó khăn về nghề nghiệp, giảm hiệu quả lao động, dễ bị kích thích và gây hấn với người xung quanh, tính tình ngang bướng, cục cằn, lập dị…Vì vậy, việc phát hiện, điều trị và can thiệp sớm rối loạn tăng động ở trẻ là rất cần thiết, cần áp dụng liệu pháp tâm lý kết hợp với cả giáo dục một cách phù hợp nhất khi trẻ bị tăng động:

-Tập vận động: nhằm giúp trẻ lập kế hoạch vận động phù hợp, làm chủ vận động và trương lực cơ, một số bài tập tăng sự tập trung chú ý…Với những đứa trẻ rối loạn tăng động không nên dùng bạo lực để dạy dỗ nhưng phải có kiểm soát kỷ luật. Liệu pháp hành vi nhận thức: giải thích cho trẻ hiểu việc cần làm, chia nhỏ nhiệm vụ thành các bước và hướng dẫn trẻ cách làm, khen thưởng khi trẻ tiến bộ để củng cố hành vi tốt; huấn luyện nếp sống và các kỹ năng xã hội.

-Chơi trị liệu phù hợp: giúp trẻ giải tỏa căng thẳng, luyện tính kiên trì, học cách tổ chức và ứng xử với bạn trong khi chơi… Không nên chơi những trò chơi dễ kích thích tinh thần hay ngoài tầm kiểm soát của trẻ.

Cha mẹ cần nâng cao nhận thức trong vấn đề này để sớm có những hỗ trợ kịp thời cho con

Nên phòng tránh không cho trẻ bị chấn thương vào đầu hay bị nhiễm khuẩn thần kinh trung ương, đặc biệt không cho trẻ tiếp xúc với kim loại nặng (chì).

Mặt khác, người mẹ khi mang thai cần có một chế độ dinh dưỡng hợp lý, tránh tiếp xúc với những chất độc trong môi trường. Duy trì trạng thái tâm lý tốt khi mang thai, tránh căng thẳng không đáng có.

Ngoài việc phối hợp với bác sĩ cho con điều trị dùng thuốc và liệu pháp hành vi, cha mẹ cần tìm hiểu và giáo dục con đúng cách, khuyến khích con nghĩ đến những điểm tốt của mình, thường xuyên khen ngợi con để con không bị tự ti, tự kỷ.

Ngoài ra, khi hướng dẫn trẻ học tập, làm việc, cha mẹ cũng cần dùng những từ ngữ nhẹ nhàng, cho trẻ biết bạn muốn trẻ làm như thế này thế kia thay vì bảo trẻ đừng làm điều này điều kia. Và quan trọng là cha mẹ cần luôn để mắt đến trẻ khi trẻ chơi và tập thể dục thể thao, tránh xảy ra chấn thương khi trẻ hiếu động thái quá.

Hi vọng qua bài viết này, Ecomedic đã phần nào giúp các bậc cha mẹ nắm được những thông tin cơ bản về chứng bệnh tăng động ở trẻ và hãy quan tâm và chú ý đến con nhiều hơn nữa để con bạn có thể phát triển tốt nhất về cả thể chất lẫn tinh thần nhé.

Live Stream - Tư vấn sức khỏe

Bình luận

Có thể bạn quan tâm

 

Cẩm nang sức khỏe